ТТ гэрээний төслийг татаж үзэж болно

Сонгууль дөхжээ.

ТТ гэрээний төсөл улс төр болохнээ. Хорлон сүйтгэгчдийг тодруулж. Гол рольд намайг уриад байгаа.

За яахавээ яахав.

Ямар гэрээ байсан юм бол гэж асуух хүмүүс олон. Тэдэнд бололцоо олгоё.

Одоо тэрхүү төслийг бүтэн эхээр нь интернэт орчноос олж үзье гэхээр олдохгүй байгаа юм байна. УИХ-ын сайтад ил байсан гэрээний төсөл нь миний эсрэг “хэрэг зохиох”-д хэрэггүй болоод сайтаасаа авчихсан бизээ гэж бодож байна.

Мегатөсөл том гэдгээсээ илүүтэй, ярвигтай олон асуудлыг багтаадаг, олон сонирхлын уулзвар, огтолцлыг олох шаардлагатай, улс төрчдийн болон олон түмний зүгээс хардлага, сэрдлэг ихээр дагуулдаг гэдгийг тухайн үед хэлж ярьж байсан маань интернэт орчинд бичлэг хэлбэрээр олноор үлдсэн байгаа.

Тиймдээ ч төслийг хийхдээ ил тод байлгасан маань хожмоо надад болон олон хүнд хэрэг болж байгаа, цаашид ийм байх учиртай юм. Ил тод хийгдээгүй төсөл болгон хардлага сэрдлэг дагуулна. Тийм төсөл бүтэмжтэй байх үндэсгүй болдог.

Энэ төслийг бүтээчих гээд зүтгэж байсан олон залуусыг хараад Монгол өөрийн чадамжтай болж байгаа юм байна гэж баярлаж байсан, тэдний зүрх сэтгэл, ирээдүйдээ итгэх итгэлийг нь попууд алаад байх юм даа. Тэр л хэцүү.

Гэрээний төслийг дорхи холбоосоор үзнэ үү

IA_full_mon (1)

SARS-ийг Март. ЭЗ Сүйрэх Аюулын Өмнө Байна

Гай газар доороос гахай модон дотроос гэдэг монголчуудын ихэд хэрэглэдэг үг байдаг. Аюул гэнэт ирдэг тухай л юм.

Хуучин ЗХУ гэж байхад Чернобылийн атомын цахилгаан станц дээр том аваарь гарч тэрхүү ЗХУ хэмээх эзэнт гүрэн задран мөхөх хувь заяаг шийдэхэд том хувь нэмэр оруулсан байдаг. Муу муухайг зөгнөсөн элдэв нийтлэлүүд барууны хэвлэлүүдэд олонтаа гарч байна. Тэр болгоныг ярьж салхи шуурга дэгдээх хэрэггүй л гэсэн бодолтой явдаг даа. Нийгмээ залуурдах ёстой хүмүүс нь олж уншиж байгаа гэж найдахаас.

Эдийн засагч хүний хувьд хүмүүсийн амьдрал өвчин зовлонгоос болоод гэнэт унаж нийгмийн тогтвортой байдал алдагдахвий гэж санаа зовох юм. Анхааруулга болоосой гээд заримыг монголчуудад хүргэх гээд жиргэхээс цаашгүй сууж байна.

Монголын эдийн засаг урд хөршөөс ихэд хамаатай. Хуучин Моксвад, Кремльд ханиавал Монголд найтаана гэдэг байсан. Одоо орчин үед Бээжинд ханиавал бүх дэлхий найтаана гэдэг цаг үе юм. Монголын хувьд найтаах биш хатгаа тусахаар байгаа.

Дэлхийн эдийн засаг, улс орнууд Хятадаас хэрхэн хамаарч байгааг дорхи зурагнаас харж болно.

Screen Shot 2020-02-17 at 1.32.58 PM

Screen Shot 2020-02-17 at 1.40.09 PM

 

Коронавирусын талаарх Хятадын мэдээлэлд бүрэн итгэхэд тун хэцүү. Вирусын халдвар дэгдэхээс өмнө Хятадын эдийн засгийн төлөв байдлын талаарх мэдээлэл бас л итгэл төрүүлэхгүй байсныг дурдах хэрэгтэй.

Онцгой халдвар гарсан нөхцөл байдалд Хятадын санхүү хариуцсан албаны хүмүүс  эдийн засгаа аврахын тулд хэмнэлтийн горимд орох даалгавар өгч, илүү дутуу хөрөнгө оруулалтаас татгалзахыг уриалж байгаа харагдсан.

Хойт хөрш Орос орон шинэхэн Засгийн газар байгуулсан ч бас л хэмнэлтийн горимд орохыг бүх яамд, бүс нутгуудад уриалж байхыг харвал манай хоёр хөрш аль аль нь хүнд байгаа бололтой. Хөршүүд маань хүндэрчихээд байхад манайх зүгээр байна гэдэг худлаа гэдгийг эрх биш болгооно биз дээ.

Хятадын эдийн засаг яагаад аюулын өмнө байгаа талаарх нэгэн нийтлэл гарсан байсан. Тэрхүү нийтлэлээс зарим санааг монголчуудад хүргэе.

Screen Shot 2020-02-17 at 1.31.54 PM

 

  1. 2003  онд SARS өвчин гарч байсантай харьцуулбал Хятадын эдийн засаг олон дахин өссөн. Бусад оронд үзүүлэх сөрөг нөлөө нь хэмжээлэшгүй томорсон
  2. SARS халдвар хоёрдугаар улиралд гарч байсан бол энэ удаагийн коронавирусын халдвар Хятадын цагаан сарын өмнө гарч, өргөн тархсан нь ЭЗ-д үзүүлэх сөрөг нөлөөг үлэмж болгожээ.
  3. Хятад түргэн хотжсон орон бөгөөд дотоодын хөдөлгөөн ихээр нэмэгдсэн. Хөдөөгөөс хотод ажилладаг 288 сая хүнд хөл  хорио тогтоосон нь зөвхөн бизнест биш, ажиллах хүчний зах зээлд сөрөгөөр нөлөөлнө.
  4. Хятадын Засгийн газраас авч байгаа арга хэмжээ далайц ихтэй бөгөөд Хятадын ДНБ-ий 70 хувийг үйлдвэрлэдэг бүс нутагт хорио тогтоогоод байна.
  5. Нөхцөл байдал Хятад, Америкийн худалдааны дайн зогсоох эхний хэлэлцээрийн үр дүнд сөрөг нөлөөтэй, дээр нь гадаадын хөрөнгө оруулагчдын хувьд Хятадаас зугтаах байдлыг өдөөж байна.
  6. Хятадын ЖДҮчдийн хувьд аймшиг дөнгөж эхэлж байгаа бөгөөд судалгаагаар 85 хувь нь өнөөгийн нөхцөлд 3 сар л тэснэ гэж байна

Эцэст нь банкуудын зээл төлөлт гацах, өр зээл нэмэгдэх, компаниудын бондын зах зээл унах зэргээр санхүүгийн зах зээл хямралд орохоор байна.

Хэрвээ өвчний дэгдэлт ойрын хугацаанд намдахгүй бол санхүүгийн нуралт, гадаад хөрөнгө оруулагчдын нүүдэл, компаниуд өргөн хэмжээгээр дампуурах аюул холгүй байна гэжээ.

Дэлгэрэнгүйг дорхи холбоосоор үзэж болно.

https://www.scmp.com/week-asia/opinion/article/3050629/forget-sars-new-coronavirus-threatens-meltdown-chinas-economy

Коронавирус ба Эдийн Засаг

Америкийн геоулстөрийн судалгааны Стратфор платформ дээр гарсан нийтлэлүүдээс түүвэрлэв.

Screen Shot 2020-02-04 at 7.48.07 PM

Хятадад дэгдсэн коронавирус зөвхөн Хятадаар хязгаарлагдахгүй улам олон орнуудыг хамарсаар байна. Пандемик шинжтэй вирусын халдвар хэдий болтол үргэлжлэх талаар таахын аргагүй. Үндсэндээ 3 сценари байгаа юм байна.

Scenario 1: Цаг алдалгүй вирусын тархалтыг зогсоох – Timely Response Curbs Impact (Best Case — Possible)

Scenario 2: Халдвар үргэлжилнэ, нас баралт өснө – Infection Rate Continues and Death Rate Rises (Worst Case — Unlikely)

Scenario 3: Өвчлөл дэлхий нийтийг хамрана, нас баралт хэмжээ бага байх – Latency Leads to Global Pandemic, but Death Rate Remains Low (Middle Case — Likely)

Улс орнууд бүгд ДЭМБ-ын зарласнаар вирустэй тэмцэх өөрсдийн бэлтгэлийг хангаж байгаа бөгөөд вирусын тархалт Эдийн засагт хэрхэн нөлөөлөх вэ гэж санаа зовж байна.

Хамгийн түрүүнд мэдрэг байгаа салбар нь худалдаа, аялал жуулчлал болж байна. Хэрвээ Хятадын долоо дахь том хот болох Ухань хотод тогтоосон шиг хөл хорио Бээжин, Шанхай, Гуанжоү, Хонгконг зэрэг том хотуудад тогтоовол худалдаа зөвхөн саатаад зогсохгүй, үйлдвэр аж ахуйн газруудын түүхий эдийн хангалт тасалдаж, үйлдвэрлэл саарахаар байгаа юм байна.

Хятадын газрын тосны хэрэглээ коронавирус гарснаас хойш 20 хувиар унасан. Нефть экспортлогч орнуудын ОПЕК эрэлтийн шоконд орж үйлдвэрлэлээ багасгах уу яах уу гэдгээр удахгүй хуралдах гэж байна.

Хятадын цагаан сарын дараа хятадын 2500 гаруй хувьцааны үнэ нийтдээ 420 тэрбум ам. доллараар унаад байна. Тэртээ тэргүй өсөлт нь саарч байсан Хятадын эдийн засгийн өсөлт дахин 2 хувиар бууж магадгүй боллоо. Дагаад бусад барааны зах зээл уналтад орж магадгүй гэж байна.

Азийн орнуудаас Япон, Солонгос монголчуудад сонирхолтой байж магадгүй юм.

Эдгээр орнууд нь вирустэй тэмцэх бэлтгэл сайтай байгаа. Гэвч эдийн засгийн бэрхшээлтэй учирна. Ялангуяа Солонгосын байдал тун эмзэг байна.

Аялал жуулчлалын хувьд 2019 онд Хятадаас Японд 7,4 сая жуулчин очиж 16,2 тэрбум доллар зарцуулжээ. Солонгост 5,5 сая жуулчин очиж 21,6 тэрбум доллар зарцуулжээ. Аялал жуулчлалын салбар хүндрэхээр байгаа бөгөөд Солонгос илүү их өртөмтгий байгаа юм байна. Дээр нь Япон, Солонгос хоорондоо худалдааны маргаантай байгаа бөгөөд солонгосын компаниуд Хятадын зах зээлээс хамаарсан эмзэг төлөв байдалд байна.

Солонгосын эдийн засаг хүндэрвэл тэнд байгаа монголчуудад нэмэлт бэрхшээлүүд үүсэхээр харагдаж байна. Япон, Солонгост болж байгаа шиг Монголын аялал жуулчлал болон тээвэрлэлтэд сөрөг нөлөө үүсэх магадлал өндөр байна.

Screen Shot 2020-02-04 at 8.09.38 PM

2020.01.28-ны байдлаар

Халдвар удаан үргэлжлэх нөхцөлд нэг талаас хүн амыг хамгаалах гэж хилээ хаах, нөгөө талаас эдийн засгаа унагачихгүй худалдаа хийх зэрэг зөрчилтэй улс төрийн нөхцөлд Монгол, Казакстан орно гэсэн байна.

Рой Чапман Эндрюс: Across Mongolian Plains

Америкийн нэртэй газар зүй, байгаль судлаач Рой Чапман Эндрюсийн нэгэн номыг Та бүгдэд хүргэж байна.

Screen Shot 2020-01-30 at 1.11.16 PM

Рой Чапман Эндрюс “Хубилай хаан” нэртэй морио унасан зураг

 

Тэрбээр 1920 онд Монгол руу хэд хэдэн экспедици гаргаж, Азиас эртний хүний ул мөрийг илрүүлэх зорилго анхлан тавьж байжээ. 1921-1928 онуудад хийсэн судалгааны аялалаараа хүний яс олоогүй боловч говиос үлэг гүрвэлийн 200-аад яс олсон байдаг. Тэрбээр үлэг гүрвэлийн бүхэл бүтэн өндөгний үүр нээж илрүүлсэн нь дэлхийд тун содон нээлт болжээ.

Screen Shot 2020-01-30 at 1.24.36 PM

 Хоёрдахь аялалын замын зураг

Түүний ном монгол судлалд чухал ач холбогдолтой. Ялангуяа 1920-иод оны монголын нийгмийн нөхцөл байдал, Монголын нийгэмд бий болж байсан шинэ нөхцөл байдлыг тэмдэглэж үлдээжээ.

Номыг дорхи холбоосоор татаж үзнэ үү.

Across-Mongolian-Plains-1921

Дэлхийн анхны популист нам – Ардын Нам

 

 

Screen Shot 2020-01-02 at 5.22.45 PM

 

1800-аад оны Америкийн тухай ярих гэж байнаа.

19 дүгээр зууны сүүлээр Америкийн нийгэм эрчимтэй үйлдвэржиж, том орныг хэрсэн төмөр замууд тавигдаж байсан цаг үе юм. Хөдөө нутгаас олон хүмүүс хот суурин газрыг бараадаж, цалин  сайтай ажилд орцгоож, хөдөөгийн фермерүүдийг балмагдуулж байлаа.

Тэр цаг үед хөдөөгийнхний эрх ашгийг илэрхийлэх анхны популист нам мэндэлсэн нь  Ардын Нам (америкийн) байв.

Ардын Нам нь долларыг алт болон мөнгө гэсэн хос металлаар баталгаажих ёстой гэдэг байв. Цаад санаа нь Төв банкаар илүү их мөнгө хэвлүүлэх явдал байсан юм. Ардаа ямарч баталгаагүй их хэмжээний доллар хэвлэх нь эдийн засагт хортой хэмээж бөөн маргаан болсон байдаг. Тухайн үед алт олборлох технологи сайн хөгжөөгүй байсан нь долларыг цалин цагаан мөнгөөр баталгаажуулах үг яриаг өдөөж байсан гэдэг.  Алт олборлох, цэвэршүүлэх технологи хөгжив. Долларыг мөнгө хэмээх металлаар баталгаажуулах санаа тэгэсхийгээд мартагдсан байдаг. Түүнийгээ дагаад дэлхийн анхны популист нам сарниж алга болжээ.

Өнөөдөр хаана ч ямарч улс үндэстний үндэсний мөнгөн дэвсгэртийн баталгаа нь алт, аль эсвэл доллар, бусад хөрвөх чадалтай дэлхийн валют байдаг. Дэлхий ертөнцөд санхүүгийн  ийм дэглэм, тогтолцоо бий болох замдаа өчнөөн дайн тулааны нүүр үзсэн юмдаг. Дэлхийн хоёрдугаар дайн хэзээ дууссан бэ гэдэг асуултад 1944 онд Бретонвудийн хэлэлцээр (ОУВС) байгуулагдаж дэлхийн дайн дууссан гэх.

Монголын эрх баригч Ардын Нам, төрийн дээр заларсан манай попууд юун америк, юун ОУВС, юун Хятад, юун Орос  гэх маягаар аашилж байхыг харах хэцүү л юм байна. Тэр тусмаа Монголыг Саарал жагсаалтад бүртгүүлчихээд ингэнэ гэхээр үнэхээр хөнгөмсөг дарга нартай болсон санагдав. Тэд Итали, Америкийн кино үзээд манийгаа жолоодоод байгаа бололтой.

 

Screen Shot 2020-01-02 at 5.15.53 PM

Жилийн өмнө Салхитын мөнгөний ордыг УИХ-ын дарга нь тагнуулчдаа дагуулж очоод буу шийдэм болж хүчээр авсныг мартья гэсэн боловч ойрмогхон хэдэн кг олзолж авсан металлаа Монголбанкинд ёслол төгөлдөр тушааж, түүний дараах нь шинэхэн Ерөнхийлөгчтэй болсон Монголбанк, Салхит хэмээх компанитай мөнгө хэмээх металлыг нь худалдан авах гэрээ байгуулж, он солигдох мөчид Салхитаар барьцаалан тэтгэврийн зээлтэй тэтгэврийн хөгшчүүдээ магнай тэнийлгэх нь тэр. Төсөв төлөвлөгөөндөө тусгасан бол лаагаа иднэ үү, луувангаа иднэ үү хамаа алга гэхсэн.

Дэлхийн анхны популист намыг даган дууриаж байгаа бол Амьдрал кино биш л юмсан.

Популизм төгөлдөршинө гэж байхгүй, популизм зөвхөн сүйрэл рүү дагуулна.

 

 

 

 

 

“Танай болон манай эрх чөлөөний төлөө” – Польш Улсын Сеймийн дэд маршал Малгожата Гошевска

 

Screen Shot 2019-12-10 at 8.13.47 AM

Screen Shot 2019-12-10 at 7.44.08 AM

 

Монгол найз нөхөд, хатагтай ноёдоо,

Монгол Улсын анхны ардчилсан сонгуулийн 30 жилийн ойд зориулан хийж буй энэхүү бага хурлын зохион байгуулагч нарт оролцохыг урьсанд талархаж байгаагаа илэрхийлмээр байна.

Азийн ардчилалын анхдагчийн нэг болох Монгол Улс болон Польш Улсын хувьд хүний эрх, эрх чөлөө, эрх тэгш байдал ба өөрийгөө удирдах ёс зэрэг үндсэн ойлголтууд нь зөвхөн манай өв уламжлалын бус орчин үеийн бодлогын суурь юмаа.

“Танай болон манай эрх чөлөөний төлөө” гэсэн уриаг Оросын эзэнт гүрний эсрэг тэмцсэн олон нийтийн Эв Санааны Нэгдэл хөдөлгөөнийхөн туган дээрээ сийлжээ. Энэ нь  өнөөдөр Польшийн гадаад бодлогын  үнэт зүйл болон тулгуур чиглэл болсон юм.

Screen Shot 2019-12-10 at 7.55.55 AM

 

Та бүхэнд БНПУ-ын Сеймийг төлөөлөн Польшийн ард түмний чин сэтгэлийн халуун мэндчилгээг уламжилж байгаадаа туйлын ихээр баярлаж байна!

Ирэх жил манай хоёр орны хооронд дипломат харилцаа тогтоосны 70 жилийн ойг тэмдэглэнэ. Энэхүү харилцааг эрхшээл дор, хамааралтай цаг үед тогтоосон.  Эрх чөлөөний тухай бодлого хэрэгжүүлэх боломжгүй байсан тул соёлын харилцааг илүүд үзсэн. Варшав дахь Хувьслын мүзейг үзэж буй хүүхэд болгон тэнд хадгалагдаж байгаа аварга динозавруудын араг яс нь хагас зууны тэртээд гардуулсан Монголын бэлэг бөгөөд Говиос олдсон гэдгийг мэднэ. Өгөөмөр бэлгэнд талархаж явдгаа илэрхийлье. Өнөөдөр, энэхүү харилцан нээлттэй нөхөрсөг харилцаанд тулгуурлан улс төрийн болоод эдийн засгийн хамтын ажиллагаагаа улам тэлэх боломж бидэнд байна.

Хүндэт хатагтай ноёдоо!

Манай хоёр улсын харилцаа тэртээх 13-р зуунд Европыг чиглэсэн Монголын аян дайнаас түүхийн улбаатай. 1245-1247 онуудад Вроцлаваас гаралтай лам, аялагч, дипломатч Бенедикт Полак 4-р Иннокентий Пап ламын даалгавраар Монгол орныг зорьсон. Их Монгол Улсын нийслэл Хар Хорин хотод хэдэн сар өнгөрөөсөн бөгөөд Их Хаан Гүюг хүлээн авч байжээ. Энэхүү аялалын тэмдэглэл болох “Монгол хүртэл аялсан тайлагнал” нь Европод Монгол орны тухай бодит мэдээлэл болжээ. Онцлон чухалчилвал, Бенедикт Полак нь Улаанбаатар хотын төвд шахуу хөшөө нь байрладаг Венецийн Марко Пологоос 20 жилийн өмнө Монголд хүрч, дэлгэрэнгүй тэмдэглэл үйлджээ. Бенедикт Полак нь бидний өнгөрсөн түүхийн онцгой билэг тэмдэг болохыг үгүйсгэх аргаггүй ээ.

Дараа дараагийн зуунуудад Монгол орныг зорьсон Польшуудын дунд Антони Фердинанд Оссендовски онцгой байр эзэлнэ. 1920 онд тэрээр Монгол оронд барон Роман Унгерны /”галзуу барон” гэгддэг байсан түүнийг Богдын Хүрээг хятадын цэргээс чөлөөлсний төлөө1921 онд Богд Гэгээний тав дахь дүр хэмээн шүтэж байсан/  улс төрийн зөвлөх байсан бөгөөд дэлхийн 19 хэлээр орчуулагдан хэвлэгдсэн “ Хүн, араатан, бурхад” гэсэн бестселлерээ туурьвижээ. Зохиогчийн алдар богино хугацаанд буюу 1921 онд хэвлэлээс гармагц мандаж, К. Мэй болон Р. Киплингийн зохиолуудтай энэ зэрэгцэв. Хамгийн гол нь өөрийн номоороо А.Ф.Оссендовски Барууны орнууд Монголыг сонирхох түлхэц болгож өгөв. Хэдхэн жилийн өмнө Оссендовскигийн ном монгол хэлнээ орчуулагдан гарсанд баярлаж байгаагаа хэлье.

Хүндэт хатагтай ноёдоо,

Коммунизмын гэмт хэргийн дурсамж бидний түүхийн салшгүй хэсэг. Монголын хувьд эмгэнэлээр дүүрэн хэлмэгдүүлэлтийн он жилүүдэд 30 гаран мянган иргэдээ хядуулсан бөгөөд энэ нь тухайн үеийн хүн амын бараг 5% юмаа. Хороогдсон иргэдийн дийлэнх нь лам хуврагууд. Сүм хийдийг ихээр нураасан бөгөөд 1944 онд Монгол Улсад айлчлал хийж байсан АНУ-н дэд ерөнхийлөгч Хенри Уоллес хийд үзэж сонирхох хүсэлт гаргахад нь коммунистууд Засгийн эрхийг гартаа авахаас өмнө байнгын ажиллагаатай байсан 700 гаруй сүм хийдээс нэг ч үлдээгүй байв. Америкийн дэд ерөнхийлөгчийн хүсэлтийг биелүүлэхийн тулд 1937 онд хаагдсан Ганданг дахин нээх хэрэг гарчээ. Түүх соёлын хосгүй үнэ цэнэтэй энэхүү хийд нь сүсэгтэн олонд үүдээ нээгээд зогсохгүй олон орноос Монголыг зорьж ирэх зочдын нүд хужирлах газар болсонд хувьдаа баярлаж явдаг. Польш Улсын нэрийн өмнөөс монголын түүхийн өв уламжлалыг ойлгон хүндэлж байнга дурсаж явдгаа илэрхийлье.

Эрх чөлөөний тэмцэл манай хоёр ард түмнийг мөн нэгтгэдэг. 1989,90 онууд манай орнуудын нийгмийн өөрчлөлт, империализмын дарангуйлалаас чөлөөлөгдөх он жилүүд байлаа. Манай орнуудын газар нутгаас урилгагүй ирсэн ЗХУ-н анги нэгтгэлүүд бүр мөсөн явцгаасан. Польшууд ба Монголчууд хувь заяагаа өөрсдөө шийдэх шийдэх боломжтой болцгоосон.

Маш чухал зүйл гэвэл – хоёр орны өөрчлөлтийн тэрхүү чухал үед Польш Монголын ард түмэн шууд харилцаа тогтоов. 1990 онд Монголын ардчилсан хүчнийхэн Польш орныг зорьж Мазовше нутгийн Эв Санааны Нэгдлийн гишүүдтэй холбоо тогтоожээ. Монголын ардчилсан хүчнийхэнд туслах зорилготойгоор Монгол Улс руу хэсэг хүмүүсийг зурагт хуудас болон ухуулах бичгийн хэвлэх хэрэгслэлтэй явуулсан / Эв Санааны Нэгдлийн бэлэг 700 орчим кг ачааг Польшийн зүтгэлтнүүд ЗХУ-ын нутгаар галт тэргээр зөөвөрлөсөн/. Сонгуульд ардчилсан хүчин амжилттай оролцох болсны нэг шалтгаан бол яриангүй эдгээр хэвлэгдсэн ухуулах хуудаснууд. Тийм ч учир 30 жилийн өмнө хэвлэгдэж байсан зурагт болон ухуулах хуудаснууд дээр Эв Санааны Нэгдлийн тэмдэг хэвлэгдэн гарч эрх чөлөөний төлөө тэмцлийн билэгдэл болжээ. Польшийн Эв Санааны Нэгдлийн тэргүүлэгчдийн нэг Мачей Янковски тухайн үед сонгуулийн гадаад ажиглагчаар томилогдон ирж байлаа*. Сонирхол татсан зүйл бол тухайн үеийн Польшийн Сеймийн зарим гишүүд болон Үндсэн Хууль суудлаач нар, тухайлбал проф.П.Винчорек, 1990 онд Монголын шинэ ҮХ-н ажилд идэвхитэй оролцжээ.

 Манай 2 улс сүүлийн хэдэн 10 жилийг тусгаар тогтнолоо сэргээн бэхжүүлэхэд зарцуулсан. Хүчирхэг 2 хөрштэйгээ найрсаг харилцаа тогтоож өөрийн орны ашиг сонирхолоо чандлан сахиж байгаа Монголын ард түмний чадварыг бишрэхгүй байхын аргагагүй ээ. АНУ-тай байгуулсан найрсаг харьцаа болон Ази тивд эзлэх байр суурь нь үүний тод жишээ юмаа. Европын Холбооны болон НАТО-ийн гишүүний хувьд Польш Улс монголын дипломат харилцааны энэхүү амжилттай бодлогыг үнэлж байгааг илэрхийлье.

2003 оны дараа Иракд энхийг сахиулах ажиллагаанд МУ-тай хамтран ажилласан нь Польш улсын хувьд нэр төрийн хэрэг байсныг онцлон тэмдэглэмээр байна. Монголын цэргүүд тэнд Польшийн удирдлаган дор алба хашиж байсан. Нэг цэргийг онцгойлон одоог хүртэл дурсаж явдаг.

2004 оны 2-р сард Монголын ахлагч Ганболдын Аззаяа нь Ирак дахь нэгдсэн анги Чарли руу хийсэн террорист халдлагыг зогсоож дүүрэн тэсрэгч тээвэрлэсэн ачааны машин руу гал нээж тэнд байсан олон польш цэрэг эрсийн амийг аварсан. Польшийн ард түмэн Аззаяаг өөрийн баатар хэмээн хүндэлдэг. Польшийн Ерөнхийлөгч проф. Лех Качиньски 11 жилийн өмнө Монголд төрийн айлчлал хийхдээ түүнийг халуун дотноор дурсан ярьсан. Дэлхий дахинд энхийг сахиулах ариун хэргийн төлөө ийнхүү Монгол Польшийн халуун цус асгарч явсан түүхтэй.

Хатагтай ноёдоо,

Өнөөдөр бидний хувьд Польш Монголын харилцааг улам бэхжүүлэх ажил тулгураад байна. Польшийн ард түмэн Монголын боловсролын шинэчлэлд тусалсан. Одоо бол хөрөнгө оруулагчдын нэг болоод байгаа. Польш Улсын ЭСЯ-г хаасан явдлыг засаж сэргээх тал дээр ажиллаж байна.

Польш Улсын Сеймийн нэрийн өмнөөс  энэхүү ажлыг цаашид дэмжин МУ-н нийслэлд Польш Улс болон Польшийн дипломатчид ажиллахын төлөө зүтгэнэ гэдгээ мэдэгдье.

Монголын тал хүнсний чиглэлийн / үйлдвэрийн т/т/, уул уурхайн үйлдвэрлэл/олборлох болон нүүрсийг цэвэршүүлэх технологи/, эрчим хүчний салбар/нүүрсний ЦС-ын шинэчлэл болон эрчим хүч үйлдвэрлэх агрегатын худалдаа/, эко технологийг нэвтрүүлэх сонирхолтой байна.

Польшийн тал орон сууцны барилгын хөгжлийн төлөвлөгөө болон Монголын төмөр замын шугамын өргөтгөлийг сонирхох боломжтой. Монголтой эдийн засгийн хамтын ажиллагааг хөгжүүлэх сонирхол байгаагийн тод жишээ бол УБ хотноо нээсэн Польшийн Хөрөнгө Оруулалт Худалдааны Агентлагын салбарын нээлт юмаа. Польшийн бизнес эрхлэгчдийг Монголын партнёруудтай холбох зорилгоор үйл ажиллагаа явуулдаг.

Монголд Польшийн олон найз нөхөд байдгийг мэднэ. Монголын олон залуус Польшид сурч польш хэлийг сайн эзэмшжээ – 5 мянга орчим хүн байдгаас 800-1000 гаран залуус дээд сургуулийн төгсөгч нар. Эдгээр хүмүүс нь хоёр талын эдийн засгийн болон соёлын харилцааны гол түших тулгуур юмаа. Боловсролын салбарын цаашдын хөгжилд үнэтэй нэмэр оруулах Erasmus+ зэрэг програмуудыг дэмжсэнээр залуу үеийнхэнд нээлттэй харилцан ойлголцох алхам болох нь дамжиггүй ээ. Польш Улс цаашид ч Европын Холбоо болон Монгол Улсын харилцааны хөгжлийг дэмжин ажилах болно. Шинээр нээгдэх Польшийн дипломатын газар нь 2017 онд нээгдсэн ЕХ-ны Төлөөлөгчийн газартай энэ талаар нягт ажиллах болно. Польш Монголын орчин үеийн харилцаанд ОХУ болон БНХАУ зэрэг хоёр хүндхэн шаардлага өндөртэй хөршүүдтэй явуулдаг харилцааны туршлага солилцох нь чухал. Энэ сэдвээр сонирхолтой яриа өрнүүлнэ гэдэгт итгэж байна.

Бидэнд хийх зүйл ихээхэн байгаа ч шантралгүйгээр, манай хоёр ард түмний илүү сайхан ирээдүйн төлөө гэсэн сэтгэлээр ажиллацгаая.

Screen Shot 2019-12-10 at 8.08.10 AM

Би бол өөдрөг хүн. Үүнээс үүдэн Монгол Польш улсууд нь стратегийн түншүүд байх боломжтой гэсэн итгэл дүүрэн байна.

Польш Улс Монгол Улсад Европын үүдийг нээж өгөөд, харин Монгол Улс  Польш Улсад Азид хүрэх зам байх боломжтой. Энэхүү ирээдүйн томоохон ажилд хүн бүрийг хамтрахыг урьж байна. Польшийн төлөөлөгчдийг Монголд урьсанд нь дахин талархал илэрхийлье. Хамтдаа өнгөрөөх хором бүр харилцан ойлголцоход дөхөм болно гэдэгт найдаж энэ бүхний гол зорилго нь – Польш Монголын хамтын ажиллагааны амжилт юмаа.

 

Screen Shot 2019-12-10 at 1.41.06 PM

“Боловсрол төвтэй Улс төр” ТББ-ийн зочин Польшийн Сеймийн дэд маршал Малгожата Гошевска-тай хамт зургаа татуулав

Видео Лекц: Хэвтрийн ЭЗ

Дэлхийн зах зээл дээр түүхий эдийн үнэ өсч байсан нэгэн үе буюу Суперцикл дуусч тэр өнгөн дээр дэлхийн улс орнууд популизм, национализм, протекционизмоор өвдөж , өөр хоорондоо худалдаа, эдийн засаг, санхүүгийн их бага дайн хийх болсноор улс орнууд ээлж дараатай хямрах байдалд байна. Энэ үйл явдал биднийг тойрч өнгөрөхгүй юм шигээ.

“Mining Journal” сэтгүүл болон  эрхлэгч талийгаач Болормаа 2015 онд дэлхий ертөнц болон Монголд болж байгаа үйл явдлыг зураглаж  лекц уншиж өгөхийг хүссэн юм.

Тэр үед дэлхийн хэмжээний томоохон эрдэмтэд манайх шиг орнуудын ЭЗ-д “Хэвтрийн ЭЗ” гэдэг онош тавьдаг тухай ярьж байсан, өнөөгийн өндөрлөгөөс харахад тэрхүү онош зөв л бололтойдог. Харин эмчилгээ хийх жороо гаргаж чадаагүй л яваад байгаа санагдах юм.  Аргагүй бизээ. Монгол өнөөдөр популизмаар өвдчихөөд байна.

Аливаа өвчнийг анагаах нь зөвхөн эмчийн асуудал биш мөн өвчтний өөрийнхөн асуудал байдаг.

Өвчтөн өөрийнхөө өвчний уг шалтгааныг мэдэж эмчилгээ хийхэд туслах учиртай.

Эдийн засагт юу болоод байгааг иргэд мэддэг, зөв мэдээллээр өөрсдийгөө цэнэглэж байвал эмчилгээ илүү үр дүнтэй байх нь гарцаагүй.

Популизмын хордлогоос гарах уу, аль эсвэл гүн хордлогод орох уу гэдэг асуудал нь ардчилсан нийгэмд иргэдийн өөрсдийнх нь асуудал. Тиймээс тэдэнд зөв мэдээлэл хүргэх нь амиа аврахад нь туслах учиртай. Эл хэрэгт Сэтгүүлчид асар их үүрэг рольтой хэмээж байж.

Бид Зөв мэдээлэл бүхий дарга нартай биш  юмаа гэхэд Зөв мэдээлэл бүхий иргэдтэй болохын ач холбогдлыг Уул уурхайн засаглалтай холбоотойгоор ярьж байсныг доорхи холбоосоор сонирхож болно.

Video Lectures