Бостоны их сургуулийн профессор Лиа Гринфелдийн “ Капитализмын амин сүлд: үндэсний үзэл ба эдийн засгийн өсөлт” номын нэгээхэн чухал хэсэг болох Япон үндэсний үзлийн тухай хэсгийг нийтийн хүртээлд хүргэж байна. Цөөн хувиар ном болгон хэвлүүлсэн ч одоо олдоцгүй болжээ.  Мэдээллийн технологи хөгжсөн нь сайхан боломж буй болгож байгаад бахархаад баршгүй. Эх хувийг дараахь линкээр харна уу.

NationalismEconomicGrowth. 556 pages

Номыг монгол хэлнээ хөрвүүлэх гэдэг их ээдрээтэй хэцүү байсныг энд хэлмээр байна. Англи хэлийг зэгсэн сайн мэдэх хүмүүс  эх хувийг нь үзвэл уг номыг орчуулна гэдэг нь амаргүй гэдгийг эрхгүй зөвшөөрнө бизээ. Гэсэн хэдий ч өнөөгийн Монголчуудын сэтгэлгээнд салхи авчрах бүтээл мөн хэмээн муйхарласны эцэст уг номын нэгээхэн хэсгийг төгс биш ч гэлээ утга алдалгүй монголчилохыг нөхдүүд маань хичээсэн юм. Уншихад түвэгтэй мэт энэ номоос жинхэнэ сэхээтэн хүн олон гайхалтай зүйлийг олж харна гэдэгт итгэж байна.

Профессор Гринфелд номондоо: “чадварлаг ярьж, бичиж чаддаг байгалиас авьяаслаг төрсөн ихэнх хүмүүс, зохиолчид, тэр ч байтугай хуульчид, шашны зүтгэлтнүүд үнэндээ сэхээтэн биш байдаг” хэмээгээд “сэхээтэн гэдэг нь үндэсний эрх ашгийг зөн совингоороо мэдэрсэн хүмүүс” хэмээх санаа гаргасныг хэлсү.

Уг номыг хөрвүүлж Монголчуудад хүртээх эрхийг надад өгсөн “Harvard University Press”-д талархаж байна.

Япон үндэсний үзэл, 150 хуудас

Япон үндэсний үзлийн тухай хэсгийн орчуулгын анхдагч эхийг бэлтгэж өгсөн Санхүү, эдийн засгийн дээд сургуулийн багш П.Уранбилэг, Б.Гэрэлтуяа нарт болон ариутган шүүж редакторлосон доктор Ж.Батхуягт талархаж байна.

Дэлхийн зах зээл дээр барааны үнэ тодорхой мөчлөг-циклтэйгээр өсч л байдаг буурч л байдаг нь зүй тогтол юм. Аж үйлдврийн хувьсгалаас хойш  хүмүүн төрөлхтөн  3 том мөчлөгийг ардаа орхижээ. Одоо бид 4 дэх мөчлөгийн уналтын цэг дээр байна. Нэг бүтэн цикл дунджаар 50-60 жил. Ингэж авч үзвэл өнөөгийн бидний үеийнхэн Өсөлтийн цикл үзэхгүй бололтойдог. Энэ талаар бөөн маргаан бий. Миний хувьд Суперцикл буцаж ирнэ гэсэн горьдлого тээхгүй байхыг бусдад зөвлөж байна. Учир нь ердийн циклийг суперцикл болгосон 2 том үйл явдал дахин давтагдахгүй. Нэгд 1991 онд социалист систем, Зөвлөлт Холбоот Улс  задарч, хоёрт 2001 онд БНХАУ ДХБ-д элсэж дэлхийн зах зээлийг тэлсэн нь суперциклийг нөхцөлдүүлсэн гэж үздэг. Ирээдүйд ач холбогдлоороо дээрхтэй дүйцэхүйц үйл явдал харагдахгүй байгаа нь суперцикл буцаж ирэх боловуу гэсэн горьдлогыг мухарлаж байна.

Түүхий эдийн үнийн циклд газрын тосны үнэ чухал үүрэгтэй. Газрын тосны үнэ өсвөл бусад нь өөдөө тэмүүлдэг. Газрын тосны үнэ унавал бусад нь дагаад урууддаг.

“Газрын тосны үнийн хувьд сүүлийн 30 жилийнхээ дундаж дээр ирлээ. Ёох одоо л зах зээл галзуурахаа больж байна энэ байдал удаан үргэлжлэх байх” хэмээн Бритиш петролиумын нэгэн эрхэм дуу алдаж үзүүлсэн слайдыг хавсаргав.

Либериализмын нөлөөн дор Төр гэдэг институци хаа сайгүй ихээхэн суларсан гэх бөгөөд Төр хэр байхаас эдийн засгийн хөгжил, хүмүүсийн амьдрал хамаарна. Барууныхан орчин үеийн Төрийг сэдсэн гэх бөгөөд төрийн мөн чанар 3 удаа өөрчлөгдсөн гэж үздэг. Дөрөв дэх хувьсгал Дорно зүгээс гарч эхэлсэн тухай,  Төрийг дахин шинэчлэх дэлхийн өрсөлдөөн болж байгаа тухай, Монгол төрийг урлах шаардлага байгаа тухай, Элит агентлаг эдийн засгийн хөгжлийг манлайлдаг тухай дараахь лекциэс харна уу.

statecraft.P+T

– Засаглал, хууль эрх зүйн орчин тогтвортой,
– эдийн засаг нь дан ганц салбараас хараат бус,
– макро эдийн засгийн менежмент нь бодлоготой,
– шүүхийн тогтолцоо хараат бус бөгөөд шуурхай,
– төр засаг, бизнес эрхлэгчид болон иргэд гэрээгээр
хүлээсэн үүргээ үг дуугүй биелүүлдэг,
– бүх шатанд эмх цэгц, дэг журамтай,
– төв банк нь бие даасан хараат бус бодлоготой,
– санхүүгийн дэд бүтэц бүрэлдсэн, арилжааны банкны
салбар нь давхардсан үргүй зардлаа танаж чадсан ….

Шведийн Гадаад харилцааны яаман дээр “Антибиотикийн эсэргүүцэл тогтвортой хөгжлийн зорилтуудад том аюул занал бий болгож байна” сэдвээр семинар зохион байгуулагдав. (10/25/2017)

Семинар нь дэлхийн улс орнуудын төрийн өндөр албан тушаалтнуудын анхаарлыг уг сэдэвт хандуулах зорилготой аж.

• Antimicrobial resistance асуудал нь зөвхөн хүний эрүүл мэндтэй холбоотой бус мал, амьтан, шувууны эрүүл ахуй, хүнсний үйлдвэрлэлтэй холбоотой асуудал болж байна.  Энэ утгаараа уг асуудал нь эрүүл мэнд, хөдөө аж ахуй, хот байгуулалт, байгаль орчны мэргэжлийн хүмүүсийн анхаарлын асуудал байх ёстой хэмээж байна.
• Нянг эсэргүүцэх биетийг эсэргүүцэх чадвартай бактери нь зөвхөн эрүүл мэндэд заналхийлэх бус мөн эдийн засгийн бодит хохирол учруулна. 2050 он гэхэд учруулах хохирлын хэмжээ 100 триллион доллар болно гэж үнэлжээ. Хамгийн их хохирогч нь буурай хөгжилтэй орнууд байх болно гэж үзэж байна.

• Шинэ антибиотиk 1990 оноос хойш гараагүй бөгөөд антибиотик, бактерийн нэг нэгнээ давах гэсэн хөгжил дуусгавар болсон хэмээж байна.

• Учирч байгаа бэрхшээлтэй асуудлаар Нэгдсэн бодлоготой ажиллах талаар олон улсын баримт бичиг гарсан боловч улс орнууд төдийлөн ач холбогдол өгөхгүй байгааг анхаарахыг уриалж байна.

Англи хэл дээрх Бүрэн хэмжээний презентаци танилцуулгыг хавсаргав.

Antimicrobial Resistance and SDGs Prof Otto Cars

Ийм нэгэн нэртэй номыг монгол хэлнээ хөрвүүлж гаргасан хүмүүст талархаж байна.

Унших, ойлгох хүмүүс хуруу дарам цөөн байх гэж санаа зовох юм. Гэтэл үнэн хэрэгтээ төслийн санхүүжилтгүйгээр Монголын ирээдүйг, ялангуяа мегатөслийг зүүдлэх ч хэрэггүй юм.

Төслийн санхүүжилт гэдэг асуудлыг илүү ойлгож авах  сонирхлыг өдөөх үүднээс дараахь зүйлсийг хялбаршуулан хэлсү.

Санхүүжилтийн төрөл

Аливаа мегатөслийг санхүүжүүлэх үндсэн 3 төрөл байна.

1. Public financing
   • Төслийн санхүүжилтийн эрсдэл, эцсийн хариуцлагыг Төр өөр дээрээ үүрнэ гэсэн үг юм. Эрдэнэт үйлдвэр, Цахилгаан станцууд гэх мэт бүтээн байгуулалтууд Төрийн санхүүжилтэд хамаарна. Сүүлийн үед Концессоор хийсэн болон хийх гэж байгаа бүх төсөлд Засгийн газар төсвөөсөө дараа төлнө гэж баталгаа өгч байгаа учир тэдгээр нь мөн л Төрийн санхүүжилтийн нэг хэлбэр юм. Төсөв хүндэрч, төлбөрийн чадавхи доройтоход Засгийн газрын баталгаа хөрөнгө оруулагчдад Итгэл төрүүлж чадахгүй болж Концессоор хийх төслүүд бүтэлгүйтдэг.
2. Corporate financing
   • Төслийн санхүүжилтийн эрсдэл, эцсийн хариуцлагыг Компани өөр дээрээ үүрнэ гэсэн үг юм. Хувийн хэвшлийнхний хийсэн бүтээн байгуулалтууд, жишээ нь Ухаа худаг санхүүжилтийн энэ төрөлд хамаарна.
3. Project financing
   • Төслийн санхүүжилтийн эрсдэл, эцсийн хариуцлагыг банк, санхүүгийн байгууллагууд өөрсдөө үүрнэ гэсэн үг юм. Энэ төрөлд хамаарах бүтээн байгуулалт Монголд байхгүй. Оюутолгой төслийн эхний үе шатыг санхүүжилтийн Corporate financing төрөлд, хоёрдахь үе шатыг нь санхүүжилтийн Project financing төрөлд хамааруулж болно.

Санхүүжилтийн төрлийг ангилж ойлгохгүйгээр урагшлах алхам хийж чадахгүй л болов уу. Номын мөр цагаан байг.

2011 оноос Африкийн Холбоо тус тивийн орнуудад Уул уурхайн засаглалыг тогтооход үзэл санаа болгох Тугийн баримт бичиг гэдгийг баталсан юм. Зарим орнууд тухайлбал, Нигер, Танзани гэх орнууд “Танзаний байгалийн нөөцийн Харти”, “Нигерийн байгалийн нөөцийн Харти” гэсэн нэртэй уул уурхайн салбарт хийх ажлын чигийг заасан баримт бичгүүдтэй болсон байна.

Монголд мөн энэ асуудал тулгамдаж байгаа бөгөөд Ажлын хэрэгцээнд бэлтгэж байсан материалуудыг нийтийн хүртээл болгож байна.

Манайхан Natural resource гэдгийг Байгалийн баялаг гээд хэлээд заншчихаж. Энэ бол буруу юм.

Байгалийн нөөц нь  чухамдаа баялаг болохын тулд хүний хөдөлмөр байгалийн нөөцөд шингэсэн байх ёстой аж. Ухаж, олборлож, зардал чирэгдэл гаргаж газрын гадарга дээр хүний хэрэглэх зүйл болсон бол түүнийг баялаг гэж хэлж болох юм. Хүний гар хүрээгүй онгон байгаа орд газар, илэрц нь хэзээ хүмүүнд хэрэгтэй болох нь үл мэдэгдэх байгалийн нөөц гэж ойлговол зохистой.

Нэр томьёог зөв хэрэглэхгүй байгаагаас ойлголтын будилаан гардаг. Тэр нь цаашлаад уул уурхайн засаглал тогтооход саад учруулдаг ажээ.

Байгалийн нөөцийн Харти- NRC Eng

Байгалийн нөөцийн Харти- NRC Mon

Швед дэх Монгол үзмэр

Швед дэх Монгол үзмэр . 129x